waarom WAAROM…het wel gaat lukken.

(Oorspronkelijk gepubliceerd op 7 juli 2015)

Het feit dat veel verandertrajecten niet het beoogde resultaat opleveren is geen nieuw inzicht, dat schrijven van een blog rechtvaardigt. Ook zal ik niet beweren dat er niet enorm veel tijd, energie en geld besteed wordt aan een uitgebreide voorbereiding. Ik wil wel ingaan op de vragen waarop die voorbereiding antwoord geeft en de volgorde waarin ze gesteld worden.

WAT gaan we doen?

Deze vraag is vaak uitgebreid beantwoord. In uitgebreide nota’s en functie-omschrijvingen wordt beschreven hoe de nieuwe organisatie eruit zal zien en vooral ook wat dat voor alle medewerkers betekenen zal. Nieuwe werkzaamheden, werkprocedures en taken. Natuurlijk is dit alles aangevuld met een berekening van de extra opbrengsten of kostenbesparingen die gerealiseerd zullen worden.

Vanaf het moment dat deze beschrijvingen de organisatie ingaan liggen ze onder vuur. Zowel openlijk als vanuit de loopgraven.

“Zo gaat dat echt niet werken”

“In de praktijk is het echt anders dan wat nu op papier bedacht is.”

“We hebben dat al eerder geprobeerd en toen werkte het ook niet.”

“Wat is er mis met hoe we het nu doen, en al 10 jaar gedaan hebben?”

HOE gaan we dat bereiken?

De plannenmaker heeft natuurlijk rekening gehouden met al deze te verwachten weerstand en legt tevreden de volgende stapel nota’s op tafel. Hierin wordt stap voor stap het traject uitgestippeld waar langs de veranderingen plaats zullen vinden. Er is gedacht aan de nieuwe gereedschappen en middelen, benodigde trainingen en instructies, misschien worden de medewerkers zelfs nog ‘on the job’ gecoacht!

Hoe zorgvuldig voorbereid alle stappen ook beschreven zijn, de kritiek is weer niet van de lucht.

“Dat moet allemaal veel te snel.”

“Wat gebeurt er met de lopende zaken tijdens het traject?”

Begin met WAAROM

Volgens Simon Sinek volgen we grote leiders niet om wat ze zeggen, maar vooral om hoe ze het zeggen en waarom. Dit principe gaat ook op voor verandertrajecten. Zijn TED-talk over dit onderwerp is verplichte kost voor iedere ondernemer die een beter verhaal nodig heeft.

Slechts weinig veranderingen starten vanuit het waarom. Waarom is niet meer winst maken, want winst maken is een resultaat. Met waarom wordt bedoeld, wat is je doel, je geloof, je zingeving. Waarom bestaat ons bedrijf? Waarom moeten we nu veranderen?

Deze vragen zijn ingewikkelder en vager dan de ‘wat’ vragen. Daarom is het makkelijker om het juist daarover te hebben.

Maar de echte goede leiders denken en handelen vanuit het waarom. Klanten kopen niet wat je doet, maar waarom je het doet. Mensen willen graag zaken doen met mensen die geloven wat zij zelf geloven. Mensen willen graag werken voor mensen die dezelfde waarden nastreven Mensen willen graag meewerken aan veranderingen die bijdragen aan het beter bereiken van de gezamenlijke doelen.

Wanneer het ‘waarom’ duidelijk beantwoord en geaccepteerd is, kan besproken worden hoe de organisatie, het team en iedere medewerker aan de gewenste verandering bij kan dragen en welk pad daarvoor gevolgd moet worden.

Dan zal ook duidelijk en logisch worden wat de verandering concreet zal betekenen voor functies, taken, werkzaamheden en procedures.

De volgorde is dus van belang. Eerst tijd nemen voor de ingewikkelde vragen met misschien de vage antwoorden, daarna het concrete en tastbare.

Er is zelfs een biologische verklaring voor dit fenomeen, het menselijk brein. De buitenste laag hiervan correspondeert met het ‘wat niveau’: de neocortex. De neocortex is verantwoordelijk voor onze rationele gedachten en taal. De middelste twee cirkels gaan over ons limbisch systeem. Ons limbische systeem gaat over onze gevoel, over vertrouwen en over loyaliteit. Dit gaat over onze manier van besluitvorming en dit heeft geen relatie met taal. Als wij dus spreken vanuit ‘het waarom’ komt dat gelijk bij het limbische systeem terecht. En dus niet eerst via de neocortex, ons rationele deel. De besluiten genomen vanuit het buikgevoel komen vanuit het limbische systeem. Het limbische systeem zegt: “dat voelt niet goed….” of “ik heb er wel vertrouwen in…”

Simon Sinek noemt dit principe de Golden Circle.goldencircle

Laten we afspreken dat jij in het vervolg tot de tien procent gaat behoren die de waarom-vraag wel kan beantwoorden. Dus, zeg het maar, waarom veranderen?

Matthieu Beunders

P.S. Heb je moeite met het beantwoorden van de waarom vraag? Laat je dan helpen door een collega of bevriende relatie. Laat hem vragen naar het doel van de verandering. Laat hem vervolgens doorvragen door na ieder antwoord opnieuw ‘Waarom’ te vragen. Doe dat vijf keer en probeer samen te graven naar het échte antwoord op de vraag. Probeer het maar. Het uiteindelijke antwoord zal u verrassen.